1.सम्पादन गरेको कामको विवरण

(क) मन्त्रालयको स्वरुप र प्रकृति

भूमि दिगो प्राकृतिक स्रोत हो। भूमिस्रोतको समुचित उपयोगले मुलुकको आर्थिक समृद्धि तथा लोकतन्त्रको स्थायित्वमा महत्वपूर्ण भूमिका राख्छ। नागरिकले अनुभूत गर्ने गरी भूमि र भूमिस्रोतबाट प्राप्त हुने लाभको समन्यायिक वितरण सुनिश्चित गर्न भू–बनोट, क्षमता र उपयुक्तताको आधारमा भूमि र भूमिस्रोतको दिगो उपयोग गर्ने नीति लिई भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालय र अन्तर्गत निकायहरुको कार्यक्रमहरु सञ्चालनमा रहेका छन्। भूमिसुधार तथा व्यवस्था सम्बन्धी नीति, योजना,कार्यक्रम तर्जुमा, अनुगमन, मूल्याङ्कन, जग्गा प्रशासन, सरकारी सार्वजनिक जग्गाको अभिलेख व्यवस्थापन, राज्यको सीमास्तम्भ निर्माण तथा मर्मत सम्भार, जग्गा नापजाँच तथा नाप-नक्सा निर्माण, भौगोलिक सूचनाको पूर्वाधार, भू-उपयोग नीति कार्यान्वयन र व्यवस्थापन, सुकुम्वासी समस्या, मुक्त हलिया, मुक्त कमैया परिवारहरुको पुन:स्थापनलगायत भूमि व्यवस्थापनको क्षेत्रमा नीतिगत, संस्थागत र प्रक्रियागत कार्यहरु यस मन्त्रालयले सम्पादन गर्दै आएको छ।

मन्त्रालयको सांगठनिक परिचयः

मन्त्रालय अन्तर्गत प्रशासन महाशाखा, योजना, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन महाशाखा एवम् भूमि व्यवस्थापन महाशाखा गरी तीनवटा महाशाखा रभूमिसुधार तथा व्यवस्थापन विभाग, नापी विभाग र भू-सूचना तथा अभिलेख विभाग गरी तीनवटा विभागहरु रहेका छन्। विभागस्तरको आयोजनाको रुपमा राष्ट्रिय भू-उपयोग आयोजना र नापनक्सा सम्बन्धी दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने संस्थाको रुपमा विभागस्तरको भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण केन्द्र रहेका छन्। भूमिसुधार तथा व्यवस्थापन विभाग अन्तर्गत जिल्लास्थित १29 वटा मालपोत कार्यालय, 21 वटा भूमिसुधार कार्यालय र विकास कार्यक्रमतर्फ मालपोत अभिलेख सुरक्षा तथा सुदृढीकरण कार्यक्रम रहेका छन्। त्यस्तै नापी विभाग अन्तर्गत जिल्ला स्थित १29 नापी कार्यालयहरु, ५ वटा विशेष नापी कार्यालयहरु तथा बनेपास्थित डिजिटल नापी कार्यालय र विकास कार्यक्रमतर्फ कित्तानापी कार्यक्रम, स्थलरुप नापी कार्यक्रम र खगोल तथा भू-मापन कार्यक्रम रहेका छन्। यस मन्त्रालय अन्तर्गत देहाय बमोजिम पहिलो प्राथमिकता (P1) प्राप्त ७ वटा र दोस्रो प्राथमिकता (P2) प्राप्त एउटा विकास कार्यक्रम रहेका छन्।

  1. भूमिसुधार कार्यक्रम, मुक्त कमैया तथा मुक्त हलिया पुनःस्थापना कार्यक्रम (P1)
  2. भू-सूचना तथा अभिलेख कार्यक्रम (P1)
  3. मालपोत अभिलेख सुरक्षा तथा सुदृढीकरण कार्यक्रम  (P1)
  4. राष्ट्रिय भू-उपयोग आयोजना (P1)
  5. कित्ता नापी तथा नापी कार्यालय सुदृढीकरण कार्यक्रम (P1)
  6. स्थलरुप नापी तथा राष्ट्रिय भौगोलिक सूचना पूर्वाधार भूमिस्रोतकार्यक्रम (P1)
  7. खगोल तथा भू-मापन कार्यक्रम (P1)
  8. भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण कार्यक्रम (P2)

(ख) मन्त्रालयको काम, कर्तव्य र अधिकार

१.  भूमिसुधार तथा व्यवस्थासम्बन्धी नीति, योजना तथा कार्यक्रमको तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन र मूल्याङ्कन;

२.  मालपोत र रजिष्ट्रेशन;

३.  जग्गा दर्ता, मूल्याङ्कन, जग्गा प्रशासन र राजस्व सङ्कलन;

४.  सरकारी जग्गा र सार्वजनिक जग्गाको अभिलेख व्यवस्थापन तथा संरक्षण;

५.  भूमिसम्बन्धी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन;

६.  अन्तर्राष्ट्रिय सीमा र सीमास्तम्भको निर्माण, पुनःस्थापना तथा मर्मतसम्भार;

७.  जग्गा नापजाँचसम्बन्धी प्रशासन;

८.  अनिवार्य बचत योजना, ऋण वितरण तथा असुली;

९.  जियोडेटिकल नापी, टोपोग्राफिक नक्सा तयारी र हवाई सर्वेक्षणलगायत नाप नक्सासम्बन्धी कार्य;

१०. गुठी संस्थान र सार्वजनिक गुठीअन्तर्गतको जग्गा व्यवस्थापन;

११. सुकुम्बासी समस्या;

१२. मुक्त कमैया, कम्लहरी र हलिया व्यवस्थापन;

१३. भू-उपयोगसम्बन्धी नीति तथा व्यवस्थापन;

१४. भौगोलिक सूचना पूर्वाधार;

१५. भू-सूचना तथा अभिलेख;

१६. सरकारी तथा पर्ती जग्गा अभिलेख, संरक्षण;

१७. अन्य मन्त्रालयको कार्यविभाजनमा नपरेका भूमिसम्बन्धी विषय;

१८. नेपाल इन्जिनियरिङ सेवाको सर्भे समूहको सञ्चालन।

(ग) मन्त्रालयमा रहने कर्मचारी संख्या र कार्य विवरण

मन्त्रालयको विद्यमान संगठनसंरचना अनुसार (तीन) वटा महाशाखा र १1 (एघार) वटा शाखाहरु रहेको र ती शाखा/महाशाखाहरुको कार्य विवरण विविध खण्डमा समावेश गरिएको छ साथै मन्त्रालयको दरबन्दी स्थिति समेटिएको संगठनात्मक संरचना अनुसूची-1 मा संलग्न छ ।

मन्त्रालयको स्वीकृत दरबन्दीको विवरण देहायअनुसार रहेको छ।

क्र.सं

पद/श्रेणी

मन्त्रालय

क्र.सं

पद/श्रेणी

मन्त्रालय

१.

रा.प.विशिष्ठ

1१.

रा.प.तृतीय (विविध)

२.

रा.प.प्रथम

1२.

रा.प.अनं.प्रथम(प्र.)

२०

३.

रा.प.प्रथम (प्रा) सर्भे

1३.

रा.प.अनं.प्रथम (लेखा)

2

४.

रा.प.द्वितीय

1४.

रा.प.अनं.प्रथम(विवध)

५.

रा.प.द्वितीय (लेखा)

1५.

रा.प.अनं.द्वितीय (प्र)

६.

रा.प. द्वितीय (कानून)

1६.

रा.प.अनं. द्वितीय (कम्प्यूटर)

७.

रा.प. द्वितीय (प्रा.सर्भे)

1७.

हलुका सवारी चालक

८.

रा.प.तृतीय (प्र.)

१६

1८.

कार्यालय सहयोगी

१२

9.

रा.प.तृतीय (लेखा)

 

 

 

१०.

रा.प.तृतीय (प्रा.सर्भे)

1

कूल

 

८६

 

(घ) मन्त्रालयबाट प्रदान गरिने सेवा

  • भूमिसुधार तथा व्यवस्था सम्बन्धी नीति, योजना तथा कार्यक्रमको तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन र मूल्याङ्कन;
  • भूमि सम्बन्धी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन;
  • सुकुम्बासी समस्या;
  • मुक्तकमैया, कम्लहरी र हलिया व्यवस्थापन;
  • भू-उपयोग सम्बन्धी नीति तथा व्यवस्थापन;
  • भौगोलिक सूचना पूर्वाधार;
  • भू-सूचना तथा अभिलेख;
  • अन्य मन्त्रालयको कार्यविभाजनमा नपरेका भूमिसम्बन्धी विषय;
  • नेपाल इन्जिनियरिङ सेवाको सर्भेसमूहको सञ्चालन।

(ङ) मन्त्रालयको शाखा र जिम्मेवार अधिकारी

कर्मचारी प्रशासन तथा आन्तरिक व्यवस्थापन शाखा: उपसचिव श्री लालमणि ओझा

आर्थिक प्रशासन शाखा: उपसचिव (लेखा) श्री दीपक अधिकारी

कानुन तथा फैसला कार्यान्वयन शाखा: उपसचिव (कानून)श्री u++गाबहादुर खरेल

जनगुनासो व्यवस्थापन शाखा: उपसचिव श्री लीलाराज दाहाल

जग्गा प्रशासन शाखा: उपसचिव श्री दिपेन्द्र काफ्ले/ उपसचिव श्री दिपक खडका

वसोवास व्यवस्थापन शाखा: उपसचिव श्री गोपाल गिरी

योजना तथा कार्यक्रम शाखा:उपसचिव श्री पुण्यविक्रम पौडेल

सुपरिवेक्षण, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन शाखा: उपसचिव श्री पुण्यविक्रम पौडेल

भू-सूचना तथा समन्वय शाखा: उपसचिव श्री पुण्यविक्रम पौडेल

(च) सेवा प्राप्त गर्न लाग्ने दस्तुर र अवधि:

कानुनद्वारा तोकिएकोमा बाहेक दस्तुर नलाग्ने

(छ) निर्णय गर्ने प्रकृया र अधिकारी

कार्यालय प्रमुख

(ज) निर्णयउपर उजुरी सुन्ने अधिकारी

मन्त्रालय/विभाग

2.सूचना अधिकारी र प्रमुखको नाम र पद

सूचना अधिकारीः श्री  पुण्यविक्रम पौडेल

प्रमुखः सचिव श्री शम्भु कोइराला

3.ऐन, नियम, विनियम वा निर्देशिकाको सूची

जग्गा (भूमि) प्रशासनसँग सम्बन्धित ऐनहरु

१) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८

२) अचल सम्पत्ति अधिग्रहण ऐन, २०१३

३) अन्तर्राष्टिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्र ऐन, २०४०

४) अन्तःशुल्क ऐन, २०५८

५) आर्थिक कार्यविधि ऐन, २०५५

६) उखडा सम्बन्धी ऐन, २०२१

७) कर्मचारी सञ्चय कोष ऐन, २०१९ (केही दफा)

८) कम्पनी ऐन, २०६३ (केही दफा)

९) करार ऐन, २०५६ (केही दफा)

१०) काठमाण्डौ उपत्यका विकास प्राधीकरण ऐन, २०४५ (केहीदफा)

११) कोर्ट फी ऐन, २०१७

१२) खर्क जग्गा राष्ट्रियकरण ऐन, २०३१

१३) जग्गा प्राप्ति ऐन, २०३४

१४) झोरा क्षेत्रको जग्गा सम्बन्धी ऐन, २०२८

१५) धितोपत्र लगानी कोष (ट्रष्ट) ऐन, २०५३

१६) नगर विकास ऐन, २०४५

१७) नगर विकास कोष ऐन, २०५३ (केहीदफा)

१८) नागरिक लगानी कोष ऐन, २०४७ (केहीदफा)

१९) निजीकरण ऐन, २०५० (केहीदफा)

२०) निवृत्ति कोष ऐन, २०४२ (केहीदफा)

२१) नेपाल कानून व्यवसायी परिषद् ऐन, २०५० (केहीदफा)

२२) नेपाल कानून व्याख्या सम्बन्धी ऐन, २०१०

२३) नेपाल विद्युत प्राधीकरण ऐन, २०४१ (केहीदफा)

२४) न्याय प्रशासन ऐन, २०४८ (केहीदफा)

२५) पशुपति क्षेत्र विकास कोष ऐन, २०४४ (केहीदफा)

२६) प्रमाण ऐन, २०३१

२७) प्रशासकीय कार्यविधि-नियमित गर्ने ऐन, २०१३ (केहीदफा)

२८) बालबालिका सम्बन्धी ऐन, २०४८

२९) बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन, २०६३

३०) भवन ऐन, २०५५ (केहीदफा)

३१) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९

३२) नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय ऐन, २०४३ (केहीदफा)

३३) मुलुकी ऐन, २०२०

क) अदालती वन्दोवस्तका (केही दफाहरु)

ख) दण्ड सजायको महल

ग) कागज जांचको महल

घ) जमानी गर्नेको महल

ङ) कल्याणधनको महल

च) गुठीको महल

छ) जग्गा आवाद गर्नेको महल

ज) जग्गा पजनीको महल

झ) जग्गा मिच्नेको महल

ञ) अंश-वण्डाको महल

ट) स्त्री अंशधनको महल

ठ) धर्मपुत्र, धर्मपुत्रीको महल

ड) अपुतालीको महल

ढ) लेनदेन व्यवहारको महल

ण) दान बकसको महल

त) रजिष्ट्रेशनको महल

थ) बांकी नतिर्नेको महल

द) अदलको महल

३४) राजश्व न्यायाधीकरण ऐन, २०३१ (केही दफा)

३५) राज्य रजौटा ऐन, २०१७ (केही दफा)

३६) राप्तीदून विकास क्षेत्रको जमीनको व्यवस्था ऐन, २०२४

३७) राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्ड ऐन, २०४९ (केही दफा)

३८) लुम्विनी विकासकोष ऐन, २०४२ (केही दफा)

३९) वन ऐन, २०४९ (केही दफा)

४०) विर्ता उन्मूलन ऐन, २०५२ (केही दफा)

४१) विर्तावालले विर्तामा रकम लगाई लिन खान नपाउने ऐन, २०१५

४२) वित्त कम्पनी ऐन, २०४२ (केही दफा)

४३) वित्तीय मध्यस्थताको काम गर्ने संस्था सम्बन्धी ऐन, २०५५ (केही दफा)

४४) विशेष अदालत ऐन, २०५९ (केही दफा)

४५) बी.पी. कोइराला मेमारियल क्यान्सर अस्पताल ऐन, २०५३ (केही दफा)

४६) बी.पी. कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान ऐन, २०४९ (केही दफा)

४७) शिक्षा ऐन, २०२८ (केही दफा)

४८) सरकारी मुद्दासम्बन्धी ऐन, २०४७ (केही दफा)

४९) सहकारी ऐन, २०४८ (केही दफा)

५०) सार्वजनिक सडक ऐन, २०३१ (केही दफा)

५१) संचार संस्थान ऐन, २०२८ (केही दफा)

५२) स्थानीय प्रशासन ऐन, २०२८ (केही दफा)

५३) स्थानीय स्वायत्त शासन ऐन, २०५५ (केही दफा)

५४) संयुक्त आवासको स्वामित्व सम्बन्धी ऐन, २०५४ -(केही दफा)

५५) संक्षिप्त कार्यविधि ऐन, २०२८

५६) त्रिभुवन विश्वविद्यालय ऐन, २०५५ (केही दफा)

५७) सर्वोच्च अदालतद्वारा प्रतिपादित भूमिसम्बन्धी नजीर तथा सिद्धान्तहरु

जग्गा (भूमि) प्रशासनसँग सम्बन्धित नियमावलीहरु

१) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग नियमावली, २०५९ (केही नियम)

२) अदालती दण्ड जरिवाना असुल तहसिल नियम, २०२८

३) अन्तःशुल्क नियमावली, २०५९ (केही नियम)

४) आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी नियमावली, २०५६

५) उखडा सम्बन्धी नियम, २०२१

६) खर्क जग्गा राष्ट्रियकरण नियमहरु, २०३३

७) घरजग्गा कर नियमहरु, २०२० (केही नियम)

८) जिल्ला अदालत नियमावली, २०५२ (केही नियम)

९) झोरा क्षेत्रको जग्गा सम्बन्धी नियमावली, २०२८

१०) टिकापुर विकास समिति नियमावली, २०२८

११) नगर निर्माण योजना कार्यान्वयन नियमावली, २०३२ (केही नियम)

१२) पुनरावेदन अदालत नियमावली, २०४५ (केहीनियम)

१३) प्रशासकीय कार्य फछ्र्यौट नियमहरु, २०२६

१४) बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ऋण असुली नियमावली, २०५९ (केही नियम)

१५) राप्तीदून विकास क्षेत्रको जमीनको विक्री वितरण व्यवस्था नियमावली, २०३४

१६) वन नियमावली, २०५१ (केही नियम)

१७) विर्ता उन्मूलन नियमावली, २०१७

१८) शिक्षा नियमावली, २०५९ (केही नियम)

१९) सर्वोच्च अदालत नियमावली, २०४९ (केही नियम)

२०) सहकारी नियमावली, २०४९ (केही नियम)

२१) स्थानीय स्वायत्त शासन नियमावली, २०५६ (केही नियम)

२२) संयुक्त आवासको स्वामित्व सम्बन्धी नियमावली, २०६०

4.आम्दानी, खर्च तथा आर्थिक कारोबार सम्बन्धी अद्यावधिक विवरण

विनियोजित वार्षिक बजेट

कूल विनियोजित बजेट : ७ अर्ब 42 करोड 41 लाख 72 हजार

चालु : 6 अर्ब १७ करोड 81 लाख 63 हजार

(८3 प्रतिशत)

पूँजीगत : 1 अर्ब २4 करोड 60 लाख 09 हजार

(१7 प्रतिशत)

बजेटको स्रोत : नेपाल सरकार

 

चालु आ.व. को बजेट तथा यस अवधिसम्मको खर्च       (रु हजारमा )               

ब.उ.शि.नं

आयोजना/कार्यालयको नाम

स्वीकृतबजेट

खर्च

चालु

पुँजीगत

जम्मा

चालु

पुँजीगत

जम्मा

336011

भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालय

११२८६३

22803

135666

31496

13722

45218

336012

भूमिसुधार तथा व्यवस्थापन विभाग

६३८१०

7755

71365

25280

141

25421

336013

मालपोत कार्यालयहरु

१२८५१२४

91856

1376980

489934

21601

511535

336014

भूमिसुधार कार्यालयहरु

१५८४८३

2673

161156

59347

859

60206

336015

नापी विभाग

२७३६९

13664

41033

11852

11444

23296

336016

नापी कार्यालयहरु

१२५०४६२

69067

1319529

456366

22983

479349

336017

भू–सूचना तथा अभिलेख विभाग

५६८७६

11872

68748

9279

173

9452

336101

मालपोत अभिलेख सुरक्षा तथा सुदृढीकरण कार्यक्रम

१६४२४६

309357

473603

18937

43936

62873

336102

राष्ट्रिय भू–उपयोग आयोजना

६५८६९१

1495

660186

10769

834

11603

336103

भूमिसुधार कार्यक्रम,मुक्त कमैया तथा हलिया पुनस्थापन कार्यक्रम

१८५६७९७

55221

1912018

216627

13563

230190

336105

भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण केन्द्र

७१४८३

23102

94585

17782

276

18058

336106

कित्ता नापी महाशाखा

२९२५१२

552081

844593

69130

107260

176390

336107

स्थलरुप नापी महाशाखा

१२००५४

32403

152457

37548

2603

40151

336108

खगोल तथा भू–मापन महाशाखा

५९३९३

52860

112253

25577

6371

31948

जम्मा

6178163

1246009

7४24172

1479924

245766

1725690

5.तोकिए बमोजिमका अन्य विवरण

मन्त्रालयका शाखा/महाशाखाहरुको कार्यविवरण

1 प्रशासनमहाशाखाः

  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका निकायहरुको संगठन संरचना, दरवन्दी सिर्जना र परिमार्जन सम्बन्धी कार्यहरु आवधिक रुपमा गर्ने/गराउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका कर्मचारीहरुको सरुवा, वढुवा, नियुक्ति, पदस्थापन रकाजका साथै स्वदेशी तथा विदेशी अध्ययन, तालीम, गोष्ठी, सेमिनार, वैठक र अन्तरक्रियामा सहभागिता सम्बन्धी कार्यहरु सम्पादन गर्ने/ गराउने ।
  • सेवा प्रवाहमा समयानुकुल प्रभावकारिता ल्याउन र जनशक्ति सशक्तीकरणका लागि मन्त्रालय तथा अन्तर्गतका निकायहरुका लागि आवश्यक जनशक्तिको व्यवस्थापन गर्ने /गराउने ।
  • प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, मन्त्रालय तथा अन्य विभिन्न निकायबाट प्राप्त उजूरी तथा गुनासोहरु यथासमयमै व्यवस्थापन गर्ने/गराउने ।
  • महाशाखा सम्बन्धी नेपाल सरकारमा पेश हुने प्रस्तावहरु परिमार्जन गरी गराई स्वीकृत भए पछि प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालयमा पठाउने व्यवस्था मिलाउने ।
  • तोकिए बमोजिमको रकमान्तर खर्चको स्वीकृती दिने र ठेक्का पट्टा सदर गर्ने ।
  • मालसमान खरिद तथा लिलाम विक्रीको स्वीकृती दिने एवं मन्त्रालयको भौतिक साधनको अभिलेख  राख्‍ने, साधनहरुको मर्मतसंभार र संरक्षण गर्ने/गराउने ।
  • लेखा परीक्षणबाट देखिन आएका वेरुजुहरु फर्छयौंट गर्ने/गराउने कार्यमा तीव्रता ल्याउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गत विभाग/कार्यालयहरुलाई आवश्यक पर्ने कर्मचारी प्रशासनसँग सम्बन्धित ऐन, नियमका सम्बन्धमा आवश्यक परामर्श दिने ।
  • प्रचलित कानून तथा नीति एवं कार्यक्रम बमोजिम संगठनलाई गतिशिल चुस्त दुरुस्त बनाउन विभिन्न कार्यक्रमहरु तय गर्ने ।
  • कार्यालयहरुको स्थापना सम्बन्धी माग उपर सम्भाव्यता अध्ययन गर्ने र मौजुदा संगठन र दरवन्दी एवं कार्यविवरणको समीक्षा गरी सामयिक सुधार गर्न सिफारिस गर्ने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका कर्मचारीहरुको दण्ड सजाय, प्रोत्साहन पुरस्कार, राजिनामा, विभागीय कारवाही तथा अन्य कर्मचारी प्रशासन सम्बन्धी कार्यहरु गर्ने/गराउने ।
  • अधिनस्थ कर्मचारीहरुको काममा मार्गदर्शक बनी कर्मचारीहरुको सुपरीवेक्षण गर्नुका साथै तिनलाई आवश्यकतानुसार निर्देशन र नियन्त्रण समेत गर्ने ।
  • सम्बन्धित विषयमा हुने सभा, गोष्ठी, सम्मेलन, अन्तरक्रिया/छलफल आदिमा निर्णय, आदेश वा निर्देशन भए बमोजिम भाग लिने ।
  • नेपाल ईन्जिनियरिङ सेवा, सर्भे समूह सम्बन्धी शैक्षिक योग्यता एवं सम्बद्धता निर्धारण गर्ने सम्बन्धमा प्रचलित कानून बमोजिम काम कारवाही सम्पादन गर्ने/गराउने ।
  • सुशासन (व्यवस्थापन तथा सञ्चालन) सम्बन्धी प्रचलित ऐन र नियमावली तथा सेवा अभियान सञ्चालन निर्देशिका बमोजिम तोकिएका कार्यहरु सम्पादन गर्ने/गराउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका विभाग/कार्यालयहरुको सम्पूर्ण प्रशासनिक कार्यहरु गर्ने ।
  • भैपरि आउने अन्य कार्यहरु गर्ने ।

यस महाशाखा अन्तर्गत देहायका शाखाहरु रहने र तिनको कामहरु देहाय बमोजिम हुने गरी व्यवस्था गरिएको छः

1.1 कर्मचारी प्रशासनतथा आन्तरिक व्यवस्थापन शाखाः

यस शाखाका मुख्य कार्यहरु देहाय बमोजिम रहेको छः

  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका निकायहरुको समयानुकुल संगठन संरचना तथा दरवन्दी परिमार्जन/पुनरावलोकनका लागि प्रचलित कानून बमोजिम व्यवस्थापन तथा सर्भेक्षण सम्बन्धी कार्य गर्ने र प्राप्त प्रतिवेदनका आधारमा सम्बन्धित निकायबाट स्वीकृति र निर्णय भै आए बमोजिम कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका कर्मचारीहरुको सरुवा, बढुवा, नियुक्ति, पदस्थापन र काज सम्बन्धी कारवाही उठान गर्ने र सोको निर्णयानुसार कार्यान्वयन गर्ने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका कर्मचारीहरुको स्वदेशी तथा विदेशी अध्ययन, तालीम, गोष्ठी, सेमिनार, वैठक र अन्तरक्रियामा सहभागिता सम्बन्धमा आवश्यकतानुसार पूर्व स्वीकृति प्रदान गर्ने, मनोनयन गर्ने र विदा स्वीकृत गर्ने सम्बन्धी कारवाही उठान गरी निर्णयानुसार कार्यान्वयन गर्ने/ गराउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गत विभाग, कार्यालयहरुमा रिक्त रहेका पदहरु पूर्तिको लागि सम्बन्धित निकायमा माग गर्ने गराउने एवं पदपूर्तिको लागि विज्ञापन प्रकाशित गरी गराई नियमानुसार छनौट भई आएका कर्मचारीहरुको नियुक्ति तथा पदस्थापन गर्न कारवाही चलाउने र निर्णय भै आए बमोजिम कार्यान्वयन गर्ने, गराउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका कर्मचारीहरुको दण्ड सजायँ, प्रोत्साहन पुरस्कार, राजिनामा वा अन्य कर्मचारी प्रशासन सम्बन्धी विषयहरुको आधिकारिक राय सहित माथिल्लो तहमा पेश गरी निर्णय भए बमोजिम कार्यान्वयन गर्ने/ गराउने ।
  • कर्मचारी नयाँ भर्ना वा वढुवा भएपछि मन्त्रालयको कामको जानकारी दिने र प्रत्येक कर्मचारीलाई स्वीकृत पद विवरण दिई निस्सा लिने ।
  • प्रशासन शाखासँग सम्बन्धित विषयको मन्त्रिपरिषदमा पेश हुने प्रस्तावको मस्यौदा तयार गरी पेश गर्ने र निर्णय बमोजिम प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यलयमा पठाउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका निकायमा कार्यरत कर्मचारीहरुको विभागीय कारवाही सम्बन्धी कार्य गर्ने।
  • नेपाल ईन्जिनियरिङ सेवा, सर्भे समूह सम्बन्धी शैक्षिक योग्यता एवं सम्बद्धता निर्धारण गर्ने सम्बन्धमा प्रचलित कानून बमोजिम काम कारवाही सम्पादन गर्न आवश्यक पहल एवं प्रक्रिया अगाडि वढाउने र निर्णय भए वमोजिम कार्यान्वयन गर्ने, गराउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गत निकायहरुको कार्य विवरणको समीक्षा गर्ने, सो बमोजिम जिम्मेवारी तोक्ने र तत् सम्बन्धमा समयानुकूल परिमार्जन गर्न राय सुझाव सहित आवश्यक सिफारीश गर्ने ।
  • साविकमा परिवर्तन इकाईले गरी आएका कार्यहरु समेत सम्पादन गर्ने ।
  • प्रत्यायोजित अधिकार वमोजिम मन्त्रालय र अन्तर्गतका निकायहरुमा कार्यरत कर्मचारीहरुको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन सम्बन्धी कार्य गर्ने ।
  • मन्त्रालयको भौतिक एवं सवारी साधनहरुको मर्मतसम्भार तथा संरक्षण गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।
  • मन्त्रालयमा कार्यरत कर्मचारीहरुको हाजिरीरेकर्ड राख्‍नुका साथै तलवी प्रतिवेदन पारित गर्ने गराउने सम्बन्धी कार्य गर्ने ।
  • मन्त्रालयको मालसामान खरिद, दाखिला, खर्च र लिलाम विक्री सम्बन्धी कार्यका साथै सोको अभिलेख राखी समयमै जिन्सी निरीक्षण गर्ने, गराउने ।
  • मन्त्रालयको सम्पूर्ण सरसफाई एवं पालो पहरा तोक्नुका साथै तत्सम्बन्धमा निरन्तर रुपमा ध्यान पुर्‍याउने ।
  • मन्त्रालयको निजी सचिवालयहरुमा कर्मचारीहरुको खटनपटन लगायत शाखा/महाशाखाहरुमा कार्यरत कर्मचारीहरुको शाखा सरुवाको सम्बन्धमा आवश्यक कारवाही उठान गरी निर्णय बमोजिम कार्यान्वयन गर्ने/गराउने ।
  • मन्त्रालय अन्तर्गत तोकिएको संस्थानको राजनीतिक नियुक्ति सम्बन्धी प्रारम्भिक कारवाही अघि वढाउने र निर्णय भै आए बमोजिम कार्यान्वयन गर्ने ।
  • मन्त्रालयको दर्ता चलानी एवं हेल्प डेस्क (सोधपुछ कक्ष) मा जुनसुकै बखत खटिने गरी आवश्यक कर्मचारीहरुको व्यवस्थापन गर्ने ।
  • अन्यत्रबाट काज वा सरुवा भई आउने कर्मचारीहरुलाई अर्को व्यवस्था नभएसम्म  मन्त्रालयमा हाजिर गराउने, सो को अभिलेख राख्‍ने र सम्बन्धित निकायमा सोको जानकारी  पठाउने ।
  • सवारी साधनहरुलाई तोकिएको मापदण्डको अधीनमा रही इन्धनको कुपन प्रदान गर्ने गराउने ।
  • सवारी चालकहरुको खटनपटन सम्बन्धी आवश्यक व्यवस्थापन मिलाउने ।
  • अन्य भैपरी आउने कार्यहरु गर्ने ।
  • मन्त्रालयबाट गर्नुपर्ने तर अन्य शाखाहरुलाई नतोकिएका र निर्दिष्ट नगरिएका सबै कार्यहरु गर्ने।

 

1.२ कानून तथा फैसला कार्यान्वयन शाखाः

यस शाखालाई निम्न कार्यहरु गर्नुपर्ने गरी तोकिएको छः

  • मन्त्रालयको कार्यक्षेत्रभित्र पर्ने विषयहरुमा विधेयक, नियम तथा  आदेशहरुको मस्यौदा तयार गरी परिमार्जन तथा सम्पादन गर्न कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयमा पठाउने र  स्वीकृत  भई  आएपछि  सम्बन्धित  निकायमा पठाउने व्यवस्था गर्ने ।
  • आफ्नो र कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयको बीचमा सम्पर्क शाखाको रुपमा कार्य गर्ने ।
  • मन्त्रालयको कार्य क्षेत्र भित्रका ऐन तथा नियमावली सम्बन्धी मन्त्रालय अन्तर्गत शाखा, विभाग तथा कार्यालयहरुबाट राय माग भई आएमा परम्परा बसिसकेका सामान्य विषयहरुमा मन्त्रालयको तर्फबाट राय दिने तथा नयाँ व्यवस्था गर्नुपर्ने भएमा राय ठहर सहित पेश भएकोमा निर्णय भई आए बमोजिम जानकारी  दिने ।
  • मन्त्रालय स्तरबाट गरिने विभिन्न सम्झौताहरुको मस्यौदामा आवश्यक कानूनी राय सल्लाह दिने र सम्झौता वार्तामा भाग लिने ।
  • फैसला कार्यान्वयनका लागि सम्बन्धित अदालतबाट आदेश भै आए बमोजिम मन्त्रालयको हकमा आफैले र मातहतका  निकायहरुको हकमा सो बमोजिम कार्यान्वयन गर्ने/गराउने।
  • मन्त्रालयसँग सम्बन्धित ऐन, कानून, नियमावली तथा राजपत्रहरु संकलन गरी अद्यfवधिक रुपमा राख्‍ने व्यवस्था मिलाउने ।
  • मन्त्रालयसँग सम्बन्धित कुनै करार वा अन्य लिखतहरुको मस्यौदाको ढाँचा मस्यौदामा पुर्‍याउनु पर्ने कानूनी प्रक्रिया तथा विधिको सम्बन्धमा आवश्यक राय सल्लाह उपलब्ध गराउने ।
  • कानून शाखासँग सम्बन्धित विषयमा मन्त्रिपरिषदमा पेश हुने प्रस्तावको मस्यौदा तयार गरी पेश गर्ने र स्वीकृत भए बमोजिम प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालयमा पठाउने ।
  • मन्त्रालय मातहतका संस्थानको विनियमावली स्वीकृति सम्बन्धी कार्य गर्ने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गत विभागलाई आवश्यक पर्ने ऐन, नियम तथा सम्बन्धित कानूनी लिखतहरुको अनुवाद गर्ने र त्यसको जाँचपड्ताल गर्ने ।
  • प्रचलित ऐन तथा नियमहरु अनुसार मन्त्रालय तथा अन्तर्गत विभागहरु, कार्यालयहरुले सम्पादन गरेका कार्यमा पर्न आएका मुद्दा मामिला सम्बन्धमा आवश्यक कागजपत्र/प्रमाणहरु संकलन गर्ने तथा मन्त्रालयको तर्फबाट प्रत्यूत्तर वा लिखित जवाफ तयार गरी पेश गर्ने ।
  • मन्त्रालयबाट राजपत्रमा प्रकाशित गराउनु पर्ने नियम, गठन आदेश तथा सूचना आदि मस्यौदा गरी परिमार्जन/सम्पादन गरी गराई राजपत्रमा प्रकाशन गराउने व्यवस्था गर्ने ।
  • मार्गदर्शक हुने कानूनी निर्णयहरुलाई परिपत्र गर्ने र त्यस्ता परिपत्रहरुलाई अद्यावधिक बनाई राख्‍ने।
  • मन्त्रालयका शाखा तथा अन्तर्गत विभाग, कार्यालयहरुलाई आवश्यक परेमा कानूनी परामर्श दिने।
  • मानव अधिकार सम्बन्धी विषयमा फोकल प्वाइन्टको काम र प्रतिनिधित्व गर्ने ।
  • सम्बन्धित अदालतबाट आदेश भै आए बमोजिम फैसला कार्यान्वयनका लागि मन्त्रालयको हकमा भए आफ्नै शाखाबाट र अन्तर्गतका निकायका हकमा भए ती निकायहरुलाई सो बमोजिम कार्यान्वयन गर्न/गराउन आवश्यक निर्देशन  दिने ।
  • यस शाखालाई निर्दिष्ट गरिएका अन्य कार्यहरु गर्ने ।

 

1.३ जनगुनासो व्यवस्थापन शाखाः

यस शाखाबाट सम्पादन हुने कार्यहरु निम्नानुसार रहेका छन्:

  • मन्त्रालय अन्तर्गतका विभाग एवं कार्यालयहरुबाट भएका काम कारवाहीका सम्वन्धमा दिनहूँ पर्न आएका उजुरी, निवेदन, गुनासाहरु यथासमयमै छानवीन एवं कारवाही गर्ने ।
  • प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय, अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र, विभिन्न मन्त्रालय तथा अन्य निकायहरुबाट प्राप्त निवेदन, निर्देशन एवं गुनासाहरुको सम्बन्धमा आफु निकटतम पदाधिकारीलाई अवगत गराउने र तत् सम्बन्धी कारवाही गर्ने ।
  • प्राप्त उजूरी र गुनासाहरुको अभिलेख राख्‍ने ।
  • मन्त्रालय अन्तर्गत कार्यालयहरुमा पर्न आएका गुनासाहरु समाधान गर्न समय समयमा अनुगमन गरी स्थलगत रुपमै गुनासाहरुको कानून वमोजिम सम्भव भएसम्म व्यवस्थापन र समाधान गर्ने ।
  • अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको फोकल प्वाईन्ट सम्बन्धी कार्यहरु गर्ने ।
  • जनगुनासो सम्बन्धमा पर्न आएका अन्य कार्यहरु गर्ने ।

 

 

 

 

 

1.४ आर्थिक प्रशासन शाखाः

यस शाखालाई साविककै निम्न कार्यहरु गर्ने गरी तोकिएको छः

  • मन्त्रालयको वार्षिक कार्यक्रम अनुसार प्रत्येक आर्थिक वर्षको चालु र पूँजिगततर्फको अनुमानित बजेट तयार गर्ने प्रारम्भिक कार्यहरु गरी स्वीकृतिको लागि पेश गर्ने र बजेट अनुमान गर्दा योजना तथा कार्यक्रम शाखालाई सघाउ पुर्‍याउने ।
  • मन्त्रालय अन्तर्गत विभाग तथा कार्यालयहरुलाई आर्थिक ऐन नियमको आधारमा आवश्यकतानुसार राय सल्लाह दिने ।
  • स्वीकृत विनियोजित बजेट अन्तर्गत मन्त्रालयको लागि आवश्यक खर्चको विवरण स्वीकृतिको लागि पेश गर्ने र स्वीकृत भए बमोजिम खर्च गर्ने ।
  • स्वीकृत विनियोजित बजेट अन्तर्गत जिल्लास्थित कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयबाट रकम निकासा प्राप्त गर्नुपर्ने सम्बन्धी सवै कारवाही गर्ने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गत विभागहरुको लागि आवश्यकतानुसार थप निकासा कारवाहीको आवश्यक व्यवस्था मिलाउने साथै आवश्यकतानुसार कार्यक्रम संशोधन भइसकेपछि रकमान्तरको कारवाही गर्ने ।
  • ऐन नियमानुसार तोकिएको श्रेस्ताहरु अद्यावधिक राख्‍ने, राख्‍न लगाउने र नियमानुसार खाता सञ्चालन गर्ने/गराउने ।
  • अन्तर्गत विभाग तथा कार्यालयहरुको आर्थिक कारोवार सुपरिवेक्षण गर्ने ।
  • विकास निर्माण सम्बन्धी खर्चका तथ्यांकहरु अद्यावधिक राख्‍ने व्यवस्था गर्ने/गराउने ।
  • आर्थिक वर्ष व्यतित भएपछि मन्त्रालय अन्तर्गत विभाग कार्यालयहरुको चालु तथा पूँजिगत तर्फको बजेट मौज्दात सर्वसंचित कोषमा दाखिला गराउने ।
  • मन्त्रालयको राजश्‍व, श्रेस्ता सुव्यवस्थित रुपले राख्‍ने व्यवस्था गर्ने, गराउने तथा धरौटी र उज्राती श्रेस्ता फर्छयौंट गर्ने/गराउने ।
  • निर्माण कार्यहरु वा ठेक्का पट्टाबाट निर्माण र सामान खरीद कार्य भएकोमा प्रचलित आर्थिक ऐन नियमको अधिनमा रहेर भुक्तानी दिने, दिलाउने व्यवस्था गर्ने ।
  • नियम बमोजिम विभिन्न बजेट अन्तर्गत भएका खर्चहरुको भुक्तानी दिने वा आर्थिक सहायताहरु प्रदान गर्ने ।
  • तलवबाट कट्टा भएको कर्मचारी संचयकोष, सावधिक जीवन विमा, नागरिक लागानीकोष, सामाजिक सुरक्षा कर र सापटी कट्टी रकम सम्बन्धित कार्यालयमा दाखिला गर्ने/गराउने ।
  • नियमानुसार पारिश्रमिक कर कट्टा गरी आन्तरिक राजश्‍व कार्यालयले तोकेको खातामा जम्मा गरी सोको सूचना आन्तरिक राजश्‍व कार्यालयलाई दिने ।
  • कर्मचारीलाई नियमानुसार तलव, भत्ता, उपदान लुगा भत्ता औषधि उपचार खर्च उपलब्ध गराउने।
  • आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी ऐन नियम आदेश तथा परिपत्रहरु सवै कर्मचारीहरुलाई जानकारी गराउने र लेखातर्फ रेखदेख नियन्त्रण सुपरिवेक्षण गर्ने/गराउने ।
  • मन्त्रालयमा तयार भएको श्रेस्ताको आन्तरिक तथा अन्तिम लेखा परीक्षण गराउने ।
  • आन्तरिक तथा अन्तिम लेखा परीक्षणबाट देखाइएका बेरुजुको लगत खडा गर्ने र तदारुकताका साथ फर्छयौट गर्ने/गराउने ।
  • विनियोजित बजेटको निकासा, खर्च र बाँकी तथा निकासाको स्रोत समेत देखिने गरी प्रत्येक शीर्षकको छुट्टा छुट्टै आ.वि. वनाई सम्बन्धित तालुक कार्यालयहरुमा पठाउने ।
  • शाखाको भौतिक साधनहरुको स्याहार सम्भार एवं मर्मत तथा संरक्षण गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।
  • आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी तोकिएको अन्य कार्यहरु गर्ने ।

 

2 योजना, अनुगमन  तथा  मूल्याङ्कन  महाशाखाः

  • मन्त्रालय र अन्तर्गत विभागद्वारा सञ्चालित विकास आयोजनाहरुको योजना तर्जुमा, कार्यक्रम कार्यान्वयन, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने/गराउने ।
  • योजना अनुगमन तथा मूल्याङ्कन सम्बन्धी विषयहरुमा आफ्नो राय पेश गर्ने ।
  • मन्त्रालय तथा मातहत विभाग र कार्यालयहरुबाट सञ्चालित योजना तथा आयोजनाहरुको लक्ष्य तथा कार्यक्रम अनुरुप कार्य सम्पादन भए नभएको हेरी लक्ष्यअनुरुप कार्य पुरा गर्ने गराउने ।
  • व्यवस्थापन पक्षलाई उद्देश्यमूलक तुल्याउन मन्त्रालय तथा मातहत निकायद्वारासञ्चालित योजना तथा आयोजनाहरुको भौतिक व्यवस्थापन, यन्त्र उपकरण तथा सवारी साधनको  सही उपयोग भए नभएको सम्बन्धमा निरीक्षण अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गरी गराई सुधार गर्ने ।
  • मातहत विभाग, कार्यालय तथा संस्थानबाट भइरहेको काम कारवाही र कार्य सम्पादनका विषयमा निरीक्षण, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने र कुनै कैफियत देखिएमा आवश्यक निर्देशन दिने वा निर्देशनार्थ पेशगर्ने ।
  • सुशासन र व्यवस्थापन तथा सञ्चालन  सम्बन्धी प्रचलित कानून र  सेवा अभियान सञ्चालन निर्देशिका बमोजिम र अन्तर्गत निकायबाट गर्नु पर्ने कामहरु यथासमयमा सम्पन्न गर्ने/गराउने
  • विकास आयोजनाहरुको कार्यान्वयनमा देखापरेका समस्याहरु मध्ये मन्त्रालयस्तरीय विकास समस्या समाधान समितिबाट समाधान हुन नसकेका समस्या राष्ट्रिय विकास समस्या समाधान समितिमा प्रस्तुत गर्ने र उक्त समितिबाट भएको निर्देशन/निर्णय कार्यान्वयनका लागि राय पेश गर्ने।
  • अन्य निर्देशित एवं भैपरी आउने कार्यहरु गर्ने ।

यस महाशाखा अन्तर्गत निम्नानुसार शाखाहरु रहेका छनः-

 

2.1 योजना  तथा  कार्यक्रम  शाखाः

यस शाखाले देहायबमोजिम कार्यहरु सम्पादन गर्नेछः

  • मन्त्रालय र अन्तर्गत विभागद्वारा सञ्चालित विकास आयोजनाहरुको योजना तर्जुमा, कार्यक्रम कार्यान्वयन, अनुगमन तथा मुल्यांकन गर्ने गराउने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका विभाग/आयोजनाहरुको तथ्यांक अध्ययन/विश्लेषण गरी राय/ सुझाव सहित पेश      गर्ने ।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका विभाग/आयोजनाहरुको प्रत्येक वर्षका वार्षिक विकास कार्यक्रम र बजेट तयार पारी/पार्न लगाई पेश गर्ने ।
  • अर्थ मन्त्रालय/राष्ट्रिय योजना आयोगमा हुने कार्यक्रम र बजेट छलफलमा भाग लिने र कार्यक्रम बजेटलाई अन्तिम रुप दिन आवश्यक सहयोग गर्ने ।
  • वार्षिक कार्यक्रम र बजेट स्वीकृत भई आएपछि चौमासिक विभाजन सहितको विकास कार्यक्रम तयार पार्न लगाई मन्त्रालयको सिफारिस सहित रा.यो.आ. बाट स्वीकृति भएपछि उक्त कार्यक्रम कार्यान्वयनका लागि सम्वन्धित विभाग/आयोजनामा पठाउने ।
  • स्वीकृत वार्षिक विकास कार्यक्रममा आवश्यकतानुसार थप सम्शोधन गर्न पेश गर्ने गराउने र मन्त्रालय/रा.यो.आ.को स्वीकृत अनुसार संशोधित कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने/गराउने ।
  • व्यवस्थापिका संसदको अधिवेशनको समयमा सांसदद्बारा उठाइएको प्रश्नको जवाफ तयार गरी व्यवस्थापिका संसद सचिवालयमा पठाउने ब्यवस्था मिलाउने ।
  • सम्वन्धित विषयमा हुने सभा, सम्मेलन , छलफल आदिमा निर्णय भए बमोजिम भाग लिने ।
  • साविक लैङ्गिक सशक्तीकरण ईकाइले गरी आएको कार्यहरु समेत सम्पादन गर्ने ।
  • कामको गहनता हेरी माथिल्लो तहमा प्रस्तुत गर्नु पर्ने कुरामा बाहेक शाखा अन्तर्गत काम कारवाहीको सम्बन्धमा आवश्यकता अनुसार सम्बन्धित मन्त्रालय, विभाग तथा कार्यालयहरुमा पत्र लेख्‍ने तथा ताकेता गर्ने/गराउने ।
  • नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषदमा निर्णयार्थ प्रस्तुत गर्नका लागि स्वीकृत भएका विषयमा प्रस्तावको मस्यौदा तयार पारी समयमै पेश गर्ने ।
  • भएको आदेशानुसार सम्बन्धित निकायमा आवश्यक पत्राचार गर्ने र मन्त्रालयमा प्रस्तुत हुन आउने विषयमा आवश्यक कारवाही गर्न पेश गर्ने ।
  • आफ्नो शाखासँग सम्बन्धित काम कारवाही र व्यवस्थापनका विषयमा कुनै नयाँ बस्दोवस्त, नीति निर्माण वा निर्णय गर्न आवश्यक देखिएमा तत्सम्बन्धी पुष्ट्याई सहित कारवाही उठाई माथिल्लो तहमा पेश गर्ने ।
  • यस शाखालाई तोकिएका अन्य कार्यहरु गर्ने ।

 

2.2 सुपरिवेक्ष, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन शाखाः

यस शाखालाई निम्न कार्य गर्ने जिम्मेवारी तोकिएको छः

  • मन्त्रालय मातहत विभाग तथा कार्यालयहरुबाट सञ्चालित परियोजना तथा आयोजनाहरुको उठती राजश्व, मुद्दा पर्छयौट स्थिति र कार्य प्रगति समेतको अभिलेख अद्यावधिक राख्‍ने।
  • वार्षिक/चौमासिक र आवश्यकताअनुसार द्वैमासिक प्रगति विवरण तयार पारी/पार्न लगाई विकास समस्या समाधान समितिको वैठकमा पेश गर्ने र वैठकमा भएका निर्णयहरु कार्यान्वयन गर्ने/गर्न लेखि पठाउने ।
  • मन्त्रालय र मातहतका निकायहरुको आवश्यकताअनुसार सुपरिवेक्षण गर्ने/गराउने ।
  • मातहतका निकायहरुको काम कारवाहीका सम्बन्धमा नियमित अनुगमन गर्ने/गर्न लगाउने।
  • मन्त्रालय र अन्तर्गतका विकास आयोजना/कार्यक्रमहरुको अनुगमन निरीक्षण गरी प्रतिवेदनपेश गर्ने/गर्न लगाउने ।
  • मन्त्रालय र मातहतका निकायहरुबाटसञ्चालित कार्यक्रमहरुकालागि कार्य सम्पादन सूचकहरु तयारगर्ने/गर्न लगाउने ।
  • कार्य सम्पादन सूचकहरुको आधारमा आवधिक मूल्याङ्कन गर्ने/गर्न लगाउने ।
  • कार्यसम्पादनमा आधारित मूल्याङ्कन प्रणालीको स्थापना र विकास गर्ने ।
  • मूल्याङ्कनको आधारमा दण्ड र पुरस्कारका लागि आवश्यक सूचना उपलब्ध गराउने ।
  • मातहतका निकायहरुबाट आवधिक रुपमा प्राप्त प्रगति प्रतिवेदन माथिल्लो तहमा अवगत गराउने।
  • सम्वन्धित सवै शाखाहरुसँग समन्वय गरी प्राप्त हुन आएको सूचनाहरु संकलन गरी सोको व्यवस्थित ढंगले अभिलेख समेत राख्‍ने ।
  • सूचनाअधिकारीको जिम्मेवारी समेत वहन गर्ने ।
  • यस शाखासँग सम्वन्धित अन्य कार्यहरु गर्ने ।

2.3 भू-सूचना समन्वय शाखाः

यस शाखालाई साविककै निम्न कार्यहरु गर्ने गरी तोकिएको छः

  • आधुनिक सूचना प्रविधिको उपयोग गरी भूमिसँग सम्वन्धित श्रेस्ता, नक्सा लगायतका सम्पूर्ण सूचनाहरुलाई कम्प्यूटर प्रणालीमा प्रविष्ट गराई जनतालाई भरपर्दो सरल, सहज सेवा/सूचना प्रवाह गराउन भू-सूचना प्रणाली (LIS) को विकासमा सहयोग पुर्‍याउन समन्वय गर्ने र सोको लागि एकद्वार प्रणालीलाई माध्यम बनाउने ।
  • भूमिको उपयोगद्वारा कृषिको उत्पादकत्व वृद्धि गर्न एवं गरिवी निवारण तथा वातावरण संरक्षणकार्यमा समेत सहयोग पुर्‍याउने गरी नीति निर्माता, अनुसन्धानकर्ता तथा उपभोक्ताहरुलाई वस्तुपरक भू-सूचना उपलव्ध गराउन समन्वय गर्ने ।
  • E-Governance System  लागू गर्ने सन्दर्भमIT Focal Person को रुपमा कार्य गर्ने ।
  • भू-सूचनालाई विश्वसनीय, गुणस्तरयुक्त र वस्तुपरक बनाउने र भू-सूचनालाई उपभोक्तामाझ सहज पहूँच हुने व्यवस्था गर्ने ।
  • भरपर्दो भू-सूचना प्रणालीको विकास गर्न राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा स्थापित सम्वन्धित निकायहरुसँग सम्पर्क र समन्वय गरी प्रविधि विकास र हस्तान्तरण गर्न सघाउ पु-याउने र Pro-Active Roleसमेत निर्वाह गर्ने ।
  • भू-सूचना प्रणालीलाई National Geographic Information System(राष्ट्रिय भौगोलिक सूचना प्रणाली) सँग आवद्ध गराउन प्रभावकारी भुमिकाका लागि पहल गर्ने ।
  • भू-सूचना प्रविधिसँग सम्वन्धित अध्ययन, अनुसन्धान, गोष्ठी, सेमिनार आदिमा भाग लिई Continuous Professional Development (CPD)का लागि पहल गर्ने ।

 

3. भूमि व्यवस्थापन महाशाखाः

  • भूमि सम्वन्धी नीतिहरुको कार्यान्वयन गर्ने गराउने र त्यस्ता ऐन नियम र नीतिहरु पुनरावलोकन गर्न आवश्यक भएमा संशोधन एवं सुधारका लागि आफ्नो राय सहित सचिवसमक्ष पेश गर्ने ।
  • मन्त्रालयबाट तर्जुमा गरिएको कार्य योजना अनुरुप कार्य गर्ने ।
  • जग्गा प्रशासन सम्वन्धमा माग भएका निर्देशनहरु उपर आवश्यक कारवाही गर्ने ।
  • गुठी जग्गाको संरक्षण गर्ने नीति तर्जुमा गरी स्वीकृत नीति निर्देशनहरु कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।
  • गुठी कोष (अक्षयकोष) को समुचित संरक्षण परिचालन एवं उत्पादनमूलक बनाउन आवश्यक नीति कार्यक्रमहरु  तय गरी कार्यान्वयन गर्ने/गराउने ।
  • भूमि प्रशासनलाई प्रभावकारी र विश्वसनीय बनाउन विभागहरु, कार्यालयहरु र गुठी संस्थानलाई सशक्तीकरण गरी सार्वजनिक जवाफदेहिता वहन गर्न सक्ने गरी समयानुकुल सुदृढ गर्ने ।
  • मातहत निकायबाट सम्पादन गरिने भूमिप्रशासनसँग सम्बन्धित कार्यहरुको आवश्यकतानुसार अनुगमन गरी राय परामर्श लिने/दिने ।
  • मोही बाँडफाँड एवं दरवन्दी सम्बन्धी कार्यहरु सम्पादन गर्ने/गर्न लगाउने  ।
  • छुट जग्गा एवं विर्ता जग्गा दर्ता एवं भोगाधिकार सम्बन्धमा राय परामर्श लिने/दिने ।
  • सरकारी/सार्वजनिक जग्गाको संरक्षण सम्बन्धमा आवश्यक कार्य गर्ने ।
  • महाशाखा अन्तर्गतका शाखाहरुलाई कार्यसम्पादन सन्दर्भमा कार्यहरु जवफदेहीपूर्ण बनाउन प्रयत्‍नशिल       रहने ।
  • अन्य निर्देशित एवं भैपरी आउने कार्यहरु गर्ने ।

 

यस महाशाखा अन्तर्गत विगतमा दुईवटा शाखाहरु (जग्गा प्रशासन शाखा र बसोबास व्यवस्थापन शाखा) रहेकोमा पछिल्लो स्वीकृत संगठन सर्भेक्षणबाट जग्गा प्रशासन शाखा (क), जग्गा प्रशासन शाखा (ख) र बसोबास व्यवस्थापन शाखा गरी जम्मा ३ (तीन) वटा निम्न बमोजिमका शाखाहरु रहेका छनः-

 

3.1 जग्गा प्रशासन शाखा (क)

यस शाखाबाट सम्पादन हुने कामहरु देहायबमोजिम रहेका छन्:

  • जग्गा जमिनको व्यवस्थापन सम्बन्धी नीति तर्जुमा गर्ने ।
  • नेपाल सरकारबाट निर्णय भएका जग्गा जमिनसँग सम्बन्धित नीतिगत व्यवस्थाहरुको कार्यान्वयन

गर्ने/गराउने ।

  • सरकारी तथा सार्वजनिक जग्गाको संरक्षण सम्बन्धी आवश्यक नीति निर्माण गरी कार्यान्वयन तथा अनुगमन गर्ने ।
  • सरकारी जग्गाको भोगाधिकार सम्बन्धी नीति निर्माण गरी स्वीकृत नीति बमोजिम भोगाधिकार उलब्ध गराउने, सो को अभिलेख राख्‍ने र उद्येश्य वमोजिम कामकाज भए नभएको बारेमा अनुगमन गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।
  • तल्लो निकायबाट निर्देशन माग भै आएका जग्गा जमिनसँग सम्बन्धित समस्याहरुको बारेमा समाधानकोलागि आवश्यक नीतिगत व्यवस्था गरी निर्णय कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।
  • जग्गा जमिनसँग सम्वन्धित विषयमा पर्न आएका निवेदनहरुका सम्वन्धमा प्रचलित कानून वमोजिम आवश्यक कारवाही गर्ने गराउने ।
  • मन्त्रालयबाट जारी भएका नीति निर्देशन वमोजिम विभाग र मातहत कार्यालयहरुबाट काम कारवाही भए गरेको छ छैन हेरी आवश्यक निर्देशन दिने ।
  • रजिष्ट्रशन दस्तुर छुट सम्वन्धमा आवश्यक कारवाही गर्ने गराउने ।
  • शाखासँग सम्वन्धित अभिलेखहरुलाई अद्यावधिक गरी राख्‍ने ।
  • यस शाखासँग सम्वन्धित अन्य निर्देशित कार्यहरु गर्ने ।

3.2जग्गा प्रशासन शाखा (ख)

यस शाखाबाट सम्पादन हुने कामहरु देहायबमोजिम रहेका छन्:

  • जग्गा धनी एवं मोहीवीच दैधस्वामित्व अन्त्य गराउने सम्बन्धी नीति तर्जुमा गर्ने गराउने।
  • जग्गाको हदवन्दी सम्बन्धी मुद्धा मामिला फर्छयौट गर्न आवश्यक व्यवस्था मिलाउने ।
  • जग्गा प्रशासन र गुठी जग्गासँग सम्वन्धित ऐन, नियममा समयानुकुल सुधार गर्न आवश्यक सहयोग

पुर्‍याउने ।

  • गुठीको सम्पत्ति संरक्षण, सम्वर्धन एवं विकास र अक्षयकोषको समुचित परिचालनका लागि र गुठी संस्थानलाई समय सापेक्ष सुदृढ, सक्षम एवं चुस्त दुरुस्त बनाउन आवश्यक नीति एवं कार्यक्रमको तर्जुमा गर्ने ।
  • गुठी संस्थानको भौतिक एवं मानवीय स्रोत परिचालन नीति तय गर्न मद्दत गर्ने ।
  • गुठी सम्बन्धमा पर्न आएका निवेदनहरुको कार्यन्वयनकालागि गुठी संस्थानमा लेखी पठाउने।
  • प्रचलित गुठी सम्बन्धी ऐन नियम एवं नीति अनुरुप गुठी र अन्तर्गत निकायको निरीक्षण अवलोकन गर्ने ।
  • गुठी जग्गाको सम्बन्धमा पर्न आएका समस्याहरुको समाधानकालागि प्रचलित कानून बमोजिम समाधान गर्ने गराउने ।
  • गुठी र मातहत निकायबाट निर्देशन माग भै आएका गुठी जग्गा सम्बन्धी समस्याहरुको विषयमा नीतिगत व्यवस्थाका लागि आवश्यक पहल गरी प्रचलित नीति कानून र निर्णय बमोजिम कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।
  • शाखासँग सम्वन्धित अभिलेखहरुलाई अद्यावधिक गरी राख्‍ने ।
  • यस शाखासँग सम्वन्धित अन्य निर्देशित कार्यहरु गर्ने ।
  • मन्त्रालयको आवश्यकता अनुसार कार्यविवरण थपघट गरिएका कार्यहरु ।

3.3 बसोवास व्यवस्थापन शाखाः

यस शाखाबाट सम्पादन हुने कार्यहरु निम्नानुसार रहेका छन्:

  • मुक्त कमैया तथा हलियाको पुनस्थार्पन एवं वृत्ती विकासको समाधानका लागि आवश्यक नीति नियमको तर्जुमा गर्ने र सो को लागि सञ्चालन गरिने कार्यक्रमहरु तर्जुमा गर्ने र उक्त कार्यक्रमहरु कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।
  • सुकुम्वासी तथा अव्यवस्थित बसोवासी लगायतको समस्या समाधानका लागि दीगो नीति तर्जुमा गर्नुका साथै आवश्यक र सम्बन्धित कार्यक्रमहरु समेत सञ्चालन गर्ने ।
  • जिल्लास्तरमा सञ्चालित कार्यक्रमहरुको आवश्यकतानुसार अनुगमन गरी आवश्यक निर्देशन दिने एवं समन्वय गर्ने ।
  • अन्तर्राष्ट्रिय गैर सरकारी सघं संस्था तथा दातृ निकायसँग समन्वय गरी मुक्त कमैया/हलिया लगायत भूमिहीन जनताको पुनर्स्थापन तथा वृति विकासका कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्न पहल गर्ने।
  • शाखाबाट सञ्चालन हुने काम कारवाहीको सम्बन्धमा आवश्यकतानुसार सम्बन्धित मन्त्रालय, विभाग वा कार्यालयहरुमा पत्र लेख्‍ने तथा ताकेता गर्ने ।
  • मुक्त कमैया तथा हलियाको पुनर्स्थापन एवं सुकुम्वासी समस्या समाधान सम्बन्धी विषयमा सम्बन्धित निकायमा आवश्यकतानुसार पत्राचार गर्ने र मन्त्रालयमा प्रस्तुत हुन आउने विषयमा आवश्यक कारवाही गर्ने,
  • मुक्त कमैया, हलिया लगायत भूमिहीन सम्बन्धी योजना कार्यक्रम तथा बजेटको तर्जुमा तथा कार्यान्वयन

गर्ने ।

  • नेपाल सरकार (मन्त्रिपरिषद्) मा निर्णयार्थ प्रस्तुत गरिने विषयमा प्रस्तावको मस्यौदा तयार गरी पेश गर्ने ।
  • यस शाखालाई तोकिएका र निर्दिष्ट गरिएका अन्य कार्यहरु गर्ने ।

 

() अघिल्लो आ.व.मा सञ्चालित कार्यक्रमः

मन्त्रालय अन्तर्गत सञ्‍चालित विकास आयोजना तथा कार्यक्रमहरु

जम्मा कार्यक्रम संख्या:

  • पहिलो प्राथमिकता प्राप्‍त (P1) कार्यक्रम : ७
  1. भू-सूचना तथा अभिलेख कार्यक्रम
  2. मालपोत अभिलेख सुरक्षा तथा सुदृढीकरण कार्यक्रम
  3. राष्ट्रिय भू-उपयोग आयोजना
  4. भूमिसुधार कार्यक्रम, मुक्त कमैया तथा हलिया पुनःस्थापन
  5.  कित्ता नापी कार्यक्रम
  6.  स्थलरुप नापी (भूमि स्रोत)
  7.  खगोल तथा भू-मापन कार्यक्रम
  • दोस्रो प्राथमिकता प्राप्‍त (P2) कार्यक्रम : १
  1. भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण कार्यक्रम

 

6.अघिल्लो आर्थिक वर्षमा सार्वजनिक निकायले कुनै कार्यक्रम वा आयोजना सञ्चालन गरेको भए सोको विवरण

अघिल्लो आ.व.मा सञ्चालित कार्यक्रमः

मन्त्रालय अन्तर्गत सञ्‍चालित विकास आयोजना तथा कार्यक्रमहरु

जम्मा कार्यक्रम संख्या:

  • पहिलो प्राथमिकता प्राप्‍त (P1) कार्यक्रम : ७
  1. भू-सूचना तथा अभिलेख कार्यक्रम
  2. मालपोत अभिलेख सुरक्षा तथा सुदृढीकरण कार्यक्रम
  3. राष्ट्रिय भू-उपयोग आयोजना
  4. भूमिसुधार कार्यक्रम, मुक्त कमैया तथा हलिया पुनःस्थापन
  5.  कित्ता नापी कार्यक्रम
  6.  स्थलरुप नापी (भूमि स्रोत)
  7.  खगोल तथा भू-मापन कार्यक्रम
  • दोस्रो प्राथमिकता प्राप्‍त (P2) कार्यक्रम : १
  1. भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण कार्यक्रम
7.सार्वजनिक निकायको वेभसाईट भए सोको विवरण

मन्त्रालय र अन्तर्गत विभागहरुको वेबसाइटको विवरण:

भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालय: www.molrm.gov.np

भूमिसुधार तथा व्यवस्थापन विभाग: www.dolrm.gov.np

नापी विभाग:            www.dos.gov.np

भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण केन्द्र : www.lmtc.gov.np

भू-सूचना तथा अभिलेख विभाग :www.dolia.gov.np

राष्ट्रिय भू-उपयोग आयोजना : www.nlup.gov.np

8.सार्वजनिक निकायले प्राप्त गरेको वैदेशिक सहायता र ऋण, अनुदान एवम् प्रावधिक सहयोग वा सम्झौता सम्बन्धी विवरण

छैन

9.सार्वजनिक निकायले सञ्चालन गरेको कार्यक्रम र सो को प्रगति प्रतिवेदन

मन्त्रालय अन्तर्गत सञ्‍चालित विकास आयोजना तथा कार्यक्रमहरु

जम्मा कार्यक्रम संख्या:

  • पहिलो प्राथमिकता प्राप्‍त (P1) कार्यक्रम : ७
  1. भू-सूचना तथा अभिलेख कार्यक्रम
  2. मालपोत अभिलेख सुरक्षा तथा सुदृढीकरण कार्यक्रम
  3. राष्ट्रिय भू-उपयोग आयोजना
  4. भूमिसुधार कार्यक्रम, मुक्त कमैया तथा हलिया पुनःस्थापन
  5.  कित्ता नापी कार्यक्रम
  6.  स्थलरुप नापी (भूमि स्रोत)
  7.  खगोल तथा भू-मापन कार्यक्रम
  • दोस्रो प्राथमिकता प्राप्‍त (P2) कार्यक्रम : १
  1. भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण कार्यक्रम

सि नं

आयोजना/कार्यक्रमको नाम

लक्ष्य 

प्रगति

चालु

पुँजिगत

जम्मा

चालु

पुँजिगत

जम्मा

भू-सूचना तथा अभिलेख कार्यक्रम

8572

6014

14586

6311

0

6311

 २

मालपोत अभिलेख सुरक्षा तथा सुदृढीकरण कार्यक्रम

32818

120297

153115

11182

24888

36070

 ३

राष्ट्रिय भू-उपयोग आयोजना

10169

732

10901

6010

0

6010

 ४

भूमिसुधार कार्यक्रम, मुक्त कमैया तथा हलिया पुनःस्थापन

316539

15006

331545

101589

1209

102798

कित्ता नापी कार्यक्रम

91768

171771

263539

50447

54440

104887

स्थलरुप नापी कार्यक्रम

40064

8668

48732

26081

2603

28684

खगोल तथा भू-मापन कार्यक्रम

20446

13834

34280

17598

4594

22192

भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण कार्यक्रम

20640

4950

25590

12843

276

13119

जम्मा

541016

341272

882288

232061

88010

320071

 

 

 

प्रगति प्रतिशत

42.89

25.79

 

10.सार्वजनिक निकायले वर्गीकरण तथा संरक्षण गरेको सूचनाको नामावली र त्यस्तो सूचना संरक्षण गर्न तोकिएको समयावधि

२० वर्ष

11.सार्वजनिक निकायमा परेको सूचना माग सम्बन्धी निवेदन र सो उपर सूचना दिइएको विषय

सूचना माग सम्बन्धी

(लिखित/मौखिक)

आर्थिक वर्ष २०७४/७5 र हालसम्मको

 

सि.नं.

सूचना मागकर्ताको नाम

मिति

ठेगाना

सम्पर्क नम्बर

 माग गरिएको विषय

कैफियत

मिलन श्रेष्ठ

2074/08/१०

धुलिखेल

011490806

milanosth@gmail.com

भुकम्पबाट विस्तापित भएकालाइ वस्ती विकासका लागि कित्ता काट गर्न दिने सम्बन्धी निर्णय बारे कहाँ बुझने ?

जग्गा प्रशासनमा बुझन लगाइ मिति 2074/8/6 मा भएको निर्णयको फोटोकपी दिएको

सन्दिप कुमार बैश्य

2074/09/17

काठमाण्डौ

9804578262

बर्दिया राजापुरको विटौरी जग्गा दर्ता सम्बन्धी विषयमा मं.प.बाट भएको निर्णय बारे कहाँ बुझने ?

जग्गा प्रशासनमा बुझन सम्पर्क नम्बर दिइएको

मनिका सुब्बा राई

2074/09/26

धरान 10

9852455650

जग्गा दर्ता गर्दा महिलालाइ दिइने छुट प्रतिशत सम्बन्धी विवरणका वारेमा कहाँ बुझने  ?

विवरण उपलब्ध गराइएको

12.सार्वजनिक निकायका सूचनाहरु अन्यत्र प्रकाशन भएका वा हुने भएको भए सोको विवरण